Ong dú bị ánh sáng yếu mùa mưa Tà Đùng: giải pháp tăng hoạt động đàn

Ở Tà Đùng, từ tháng 5 đến tháng 10, mùa mưa kéo dài với mây dày, mưa thường xuyên khiến ánh sáng tự nhiên suy yếu đáng kể. Đây là thách thức lớn với ong dú, vì chúng dựa vào ánh sáng để định hướng, kiếm ăn và điều phối hoạt động trong tổ. Khi ánh sáng không đủ, đàn ong sẽ chậm lại, kiếm ăn ít hơn, sản xuất mật giảm, và dễ bị stress. Mình đã trải qua nhiều mùa mưa ở trại và học được cách giúp đàn ong vượt qua giai đoạn khó khăn này.

Nhận biết dấu hiệu ánh sáng yếu ảnh hưởng đàn ong

Dấu hiệu đầu tiên là ong bay ra muộn hơn bình thường, thường chỉ khi trời tạnh hơn. Đàn hoạt động chậm chạp, ít ong bay ra kiếm ăn, và những con bay ra cũng trở về sớm. Bên trong tổ, ong không tập trung vào việc chăm sóc ấu trùng, nên tỷ lệ ấu trùng yếu tăng lên. Mình nhận thấy khi ánh sáng yếu liên tục, đàn bắt đầu tập trung ở vùng sâu trong tổ hơn, thậm chí ít di chuyển.

Một dấu hiệu khác là ong giảm sự nhiệt tình với việc xây sáp và mở rộng tổ. Lượng mật tích lũy cũng chậm hơn đáng kể so với những ngày nắng. Nếu để kéo dài, đàn sẽ suy yếu dần, dễ bị bệnh tật xâm nhập. Đó là lý do mình phải chủ động điều chỉnh điều kiện ánh sáng cho tổ.

Bố trí vị trí tổ để tối ưu ánh sáng tự nhiên

Mình luôn đặt tổ ong ở nơi có ánh sáng sáng nhất có thể, thường là phía đông hoặc đông-bắc, để bắt được ánh nắng sáng sớm khi trời tạnh. Ở Tà Đùng, vì địa hình gần rừng và hồ, mình tìm những chỗ cao hơn, tránh bị che bởi cây lớn. Tuy nhiên, phải cân bằng vì ong dú cũng cần bóng râm, nên mình không để tổ phơi nắng trực tiếp cả ngày.

Cách tốt nhất là để tổ nơi có ánh sáng gián tiếp vào buổi sáng và bóng vào buổi chiều. Khoảng cách từ cây che bóng khoảng 2-3 mét giúp ong vẫn nhận được ánh sáng đủ để định hướng. Mình cũng tránh đặt tổ quay về phía tây, vì mùa mưa trời thường âm u từ phía đó.

Tạo khe thông gió và lỗ ánh sáng trong tổ

Một mẹo mà mình áp dụng là tạo khe thông gió nhỏ ở phía trước tổ, vừa giúp ánh sáng xuyên vào sâu hơn, vừa cải thiện thông thoáng. Khe này rộng khoảng 5-8mm, đủ để ong bay ra vào nhưng không quá lớn. Ánh sáng lọc qua khe sẽ giúp ong nhận biết ngày đêm rõ ràng hơn, từ đó điều chỉnh nhịp sinh hoạt.

Nếu tổ được làm từ gỗ, mình có thể khoan một lỗ nhỏ ở phía trên hoặc bên cạnh, che bằng lưới để ánh sáng xuyên vào nhưng không để con vật ngoài xâm nhập. Điều này đặc biệt hữu ích vào những ngày mưa kéo dài, khi tổ cần thêm ánh sáng để duy trì hoạt động.

Hỗ trợ đàn ong trong giai đoạn ánh sáng yếu

Ngoài điều chỉnh môi trường, mình cung cấp thêm phấn hoa và nước đường khi ánh sáng yếu. Phấn hoa giúp ong có năng lượng để hoạt động ngay cả khi kiếm ăn ít, còn nước đường là nguồn carbohydrate nhanh chóng. Mình pha nước đường loãng (1 phần đường : 1 phần nước) và cho vào bát nhỏ gần lối vào tổ.

Mình cũng giảm bớt quản lý tổ trong mùa mưa, tránh mở tổ quá thường xuyên vì điều này làm ong bị stress thêm. Chỉ kiểm tra khi cần thiết, và luôn lựa chọn những ngày trời tạnh nhất để mở tổ. Điều này giúp đàn tiết kiệm năng lượng và tập trung vào sinh sản.