Ong dú bị chênh lệch nhiệt ngày đêm ở Tà Đùng: dấu hiệu và cách chăm sóc

Tại sao chênh lệch nhiệt ngày đêm ảnh hưởng nặng ở Tà Đùng

Ở độ cao 700–900m ven hồ Tà Đùng, chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm có khi lên tới 15–18°C. Mình nuôi ong dú mấy năm rồi, thấy rõ ràng là hiện tượng này làm đàn rối loạn hơn so với vùng thấp. Khi sáng sớm nhiệt độ xuống 12–15°C nhưng trưa nắng lên tới 28–30°C, ong dú phải điều chỉnh hoạt động liên tục. Đàn không kịp thích ứng sẽ bị stress, hoạt động chậm, kiếm ăn giảm.

Vấn đề là ong dú là loài nhiệt đới, thích ổn định. Khi đêm lạnh kéo dài, ong tập trung vào tâm tổ để giữ ấm. Nhưng ngay sáng hôm sau nắng nóng, chúng phải tản ra nhanh. Chu kỳ này lặp đi lặp lại khiến đàn mệt mỏi, sức đề kháng giảm, dễ bị bệnh.

Dấu hiệu ong dú bị stress từ chênh lệch nhiệt

Mình thường quan sát tổ vào lúc sáng sớm và chiều tối để phát hiện sớm. Khi ong bị stress nhiệt, trước hết là hoạt động không đều: buổi sáng đàn chậm bay ra, đến trưa bỗng tăng đột ngột, rồi chiều lại sụt. Đàn bình thường bay ra từ 7–8 giờ sáng, nhưng khi stress có khi tới 9–10 giờ mới ra. Dấu hiệu thứ hai là ong tập trung quanh lối vào tổ, không vào trong, như đang chờ đợi nhiệt độ ổn định hơn.

Nếu kéo dài, mình sẽ thấy sản lượng mật giảm rõ rệt, tổ phát triển chậm, ấu trùng có chỗ bị bỏ. Đây là dấu hiệu đàn không còn sức để chăm sóc con non. Lâu lâu, nếu không can thiệp, đàn suy kiếm ăn, quân số giảm.

Cách điều chỉnh tổ để giảm tác động chênh lệch nhiệt

Người nuôi ở Tà Đùng cần chủ động điều chỉnh môi trường tổ. Đầu tiên là vị trí tổ: mình đặt tổ nơi có bóng mát vào trưa nhưng được nắng nhẹ vào sáng sớm. Điều này giúp ong dú hâm nóng tổ khi lạnh mà không bị nắng quá vào chiều. Tránh đặt tổ nơi gió lùa trực tiếp, nhất là gió đêm từ rừng, vì làm tổ mất nhiệt nhanh.

Thứ hai là điều chỉnh kích thước lối vào. Vào mùa khô khi đêm se lạnh, mình dùng que tính để thu hẹp lối vào, giúp ong giữ ấm dễ hơn. Khi trời ấm, mở rộng lại. Cách này đơn giản nhưng hiệu quả. Ngoài ra, mình cũng chú ý vệ sinh tổ, loại bỏ bọc sáp cũ, giúp luồng khí tươi hơn, tránh ứ ẩm khi đêm lạnh.

Hỗ trợ dinh dưỡng khi đàn bị stress

Khi ong dú bị stress từ chênh lệch nhiệt, sức đề kháng yếu, mình cung cấp thêm thức ăn để tăng năng lượng. Mật ong đã thu từ các tổ khỏe, pha loãng với nước sạch tỷ lệ 1:1, cho vào bình nhỏ đặt gần lối vào. Ong sẽ tự lấy. Thay vì dùng đường trắng, mình ưu tiên mật vì có chất dinh dưỡng hơn, giúp đàn phục hồi nhanh hơn.

Nước cũng rất quan trọng. Vào mùa khô khi ngày nắng nóng, mình để bát nước có miệng rộng gần tổ, ong sẽ bay tới uống. Nước giúp ong điều chỉnh nhiệt độ cơ thể, đặc biệt khi chênh lệch nhiệt lớn. Mình thay nước hàng ngày để tránh nước bị ô nhiễm.

Câu hỏi thường gặp