Ong dú bị stress lạnh sáng mùa khô Tà Đùng: giữ ấm đàn hiệu quả

Stress lạnh sáng ở ong dú Tà Đùng: vì sao xảy ra

Ở độ cao 700–900m ở Tà Đùng, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4, nhiệt độ ban sáng thường rơi xuống 12–15°C, thậm chí có đêm chạm mức 8–10°C. Ong dú là loài nhiệt đới, không có cơ chế ngủ đông như ong mật. Khi trời lạnh kéo dài, đàn ong dú chậm di chuyển, không kiếm ăn được, năng lượng tiêu tốn để duy trì nhiệt độ tổ, dẫn đến căng thẳng và suy nhược.

Mình nuôi ở vùng này gần 10 năm, thấy rõ stress lạnh sáng gây hại không kém stress ẩm mưa. Đặc biệt khi chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn (ban ngày 20–22°C, ban sáng sớm 10–12°C), đàn ong phải thích nghi liên tục, làm suy giảm miễn dịch và tỷ lệ sống.

Nhận biết dấu hiệu ong dú bị stress lạnh ban sáng

Khi ong dú stress lạnh sáng, mình quan sát thấy: ong tụ cụm dày đặc ở phía trong tổ, không ra lỗ vào ra trong 2–3 giờ sáng sớm, hoạt động chậm chạp khi trời ấm lên. Đàn có vẻ yếu, ít ong kiếm ăn, mật nhập không đều. Một số tổ xuất hiện ong chết quanh lỗ vào vào những sáng lạnh đặc biệt.

Nếu để kéo dài, đàn sẽ giảm sức lao động, chúa đẻ chậm, ấu trùng phát triển kém. Mình từng gặp trường hợp đàn bị stress lạnh liên tiếp mà không can thiệp, đàn suy và chết hết vào cuối tháng 2.

Cách giữ ấm tổ ong dú hiệu quả tại Tà Đùng

Biện pháp đầu tiên là chọn vị trí tổ khôn ngoan. Mình đặt tổ hướng nam hoặc đông nam, nơi nắng sớm và lâu nhất. Tránh tổ ở dưới bóng cây dày, vì mặc dù mùa hè mát hơn nhưng mùa khô sẽ lạnh lâu. Sàn tổ cách mặt đất ít nhất 0,5m để tránh ẩm và lạnh từ dưới.

Thứ hai, bao phủ tổ bằng vải cotton hoặc burlap dày vào ban sáng sớm, mở ra khi trời ấm lên (khoảng 9–10 giờ sáng). Làm như thế giữ nhiệt độ tổ ổn định hơn. Mình dùng khung gỗ nhẹ quấn vải, có thể tháo lắp nhanh mà không làm ong sợ hãi. Đó là cách đơn giản nhưng hiệu quả nhất mình thử ở Tà Đùng.

Thứ ba, cung cấp đủ thức ăn. Lạnh sáng khiến ong tốn năng lượng, nên mình cho thêm đường hoặc mật ở những sáng lạnh liên tiếp. Dùng bình nhỏ hoặc miếng mút ngâm nước đường, đặt gần lỗ vào để ong dễ tiếp cận mà không phải bay xa.

Quản lý đàn qua mùa khó tại Tà Đùng

Mình theo dõi nhiệt độ hàng ngày, dùng nhiệt kế đơn giản để canh. Nếu dự báo sáng lạnh dưới 12°C, tối hôm trước đã chuẩn bị vải bao. Kiểm tra đàn 2–3 lần mỗi tuần vào giờ ấm nhất, tránh mở tổ khi lạnh vì làm ong bị sốc.

Ngoài ra, mình giảm tần suất kiểm tra tổ vào mùa khó, chỉ quan sát từ bên ngoài. Mỗi lần mở tổ là làm mất nhiệt, gây stress thêm. Chỉ mở khi thực sự cần thiết, chẳng hạn kiểm tra thức ăn hoặc xử lý bệnh. Đàn khoẻ mạnh hơn khi được yên tĩnh.

Câu hỏi thường gặp