Tổ ong dú mới lên vùng cao Tà Đùng: 2 tuần đầu

Đưa tổ ong dú lên vùng cao như quanh Tà Đùng khác hẳn chở tổ đi vài cây số ở đồng bằng. Đường đèo xóc, xe chạy lâu, và khi tới nơi thì không khí buổi sáng se lạnh, chiều có khi mưa dầm cả tuần. Đàn đang quen nắng ấm phải vừa hồi sức sau chuyến đi vừa làm quen với nhịp thời tiết mới.

Vì vậy hai tuần đầu ở vùng cao có một nguyên tắc: giữ ấm, giữ khô, giữ yên. Những việc còn lại để sau.

Chặng đường lên: chở sao cho tổ không vỡ

Hỏng hóc của tổ mới lên vùng cao nhiều khi bắt đầu từ trên xe chứ không phải ở vườn. Đường đèo cua gấp, thùng ong buộc lỏng sẽ trượt, va vào nhau, làm vỡ bầu mật bên trong. Mật chảy ra dính ong, ong không bay được và chết ngộp.

1. Chặn cửa tổ bằng lưới thoáng, không dùng nút kín.
2. Đặt thùng nằm đúng chiều như lúc ở trại, không dựng đứng, không lật.
3. Chèn thùng bằng bao tải hoặc xốp, buộc dây cố định để không xê dịch khi xe đổ dốc.
4. Không để thùng dưới nắng trên thùng xe; dừng nghỉ thì đậu chỗ râm.

Chọn chỗ đặt trên đất dốc

Vườn cà phê, vườn sầu riêng hay rẫy ven rừng ở vùng cao thường nằm trên sườn đồi. Giá kê đặt trên đất dốc phải được san một mặt bằng nhỏ hoặc chôn chân sâu cho chắc. Một cơn mưa lớn có thể làm đất dưới chân giá trôi đi, thùng nghiêng dần mà không ai để ý.

• Tránh đặt ngay đỉnh đồi trống, nơi gió thổi mạnh và lạnh nhất.
• Tránh đáy trũng, nơi sương đọng và nước mưa dồn về.
• Chỗ lưng chừng, có hàng cây chắn phía hướng gió, đón nắng sớm là chỗ tốt.
• Chân giá đặt trong lon nước hoặc có vòng chống kiến; vùng cao vẫn nhiều kiến, nhất là trong vườn cà phê.

Muốn hiểu kỹ cách giữ đàn khi gặp bão, mưa đá hoặc phải chuyển chỗ gấp, xem thêm mục Bảo vệ & di chuyển đàn.

Thời tiết vùng cao và tổ mới: mỗi mùa một kiểu lo

Tây Nguyên có hai mùa rõ: mùa mưa dài và ẩm, mùa khô nắng gắt ban trưa, đêm lạnh, nhiều gió. Tổ mới về rơi vào mùa nào thì cách giữ khác nhau.

Nhịp mùa cụ thể ở vùng mình, bao giờ hoa nở, bao giờ mưa dứt, có bài riêng trong mục Mùa khô – mùa mưa Tây Nguyên.

Mười bốn ngày đầu nhìn gì để biết đàn ổn

Ba ngày đầu

Mở cửa tổ ngay khi đặt xong. Buổi sáng trời lạnh, có khi gần trưa ong mới ló ra; đó là ong đang chờ ấm lên chứ không phải đàn yếu. Đừng lấy tay gõ thùng để thúc.

Cuối tuần đầu

Khi nắng lên, ong bay xa hẳn khỏi tổ và quay về có mang phấn. Cửa tổ có ong canh đứng sẵn. Nếu mưa liên tục mấy ngày, ong ở trong nhiều cũng không sao, miễn là thùng không bị nước ngấm vào.

Tuần thứ hai

Ong ra vào đều đặn những giờ nắng đẹp là đàn đã nhận chỗ. Lúc này có thể hé nắp nhìn rất nhanh vào một buổi trưa ấm, tuyệt đối không vào buổi sáng sớm lạnh hay khi trời đang mưa.

Dấu hiệu phải báo ngay

• Mật rỉ ra khe thùng sau chuyến đi.
• Ong bò dưới đất quanh giá, ướt và không bay lên.
• Mùi chua nồng, nấm mốc trắng bám miệng tổ.

Lấy tổ giống ở đâu khi muốn nuôi ở vùng cao

Ở vùng cao, nhiều người nghĩ tới chuyện ra rừng bắt tổ. Không nên: tổ rừng bị phá là mất luôn một đàn tự nhiên, và tổ bắt về thường không sống được. Cách bền là nhận tổ giống đã tách sẵn từ trại có nghề. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống, mật ong dú và các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật — xem tại ongquy.com. Người nuôi quanh vùng có tổ dư muốn trao đổi cũng có thể đăng ở chợ ong dú, đỡ được một chặng đèo dài.

Câu hỏi thường gặp