Ong dú bị suy kiếm ăn mùa mưa Tà Đùng: nhận biết và kích thích đàn

Mùa mưa ở Tà Đùng từ tháng 5 đến tháng 10 là thời kỳ khó khăn nhất cho kiếm ăn của ong dú. Người nuôi thường thấy đàn chậm chạp, ít bay ra, và năng suất mật giảm đáng kể. Nguyên nhân không chỉ do thiếu hoa mà còn vì ánh sáng yếu, nhiệt độ thấp, và độ ẩm cao làm ong mất động lực. Bài viết này chia sẻ kinh nghiệm nhận biết và xử lý tình trạng này tại trại.

Dấu hiệu ong dú suy kiếm ăn mùa mưa

Đàn ong dú suy kiếm ăn thường bộc lộ rõ ràng qua hành động hàng ngày. Mình nhận thấy ong bay ra muộn hơn bình thường, thường chỉ từ 9–10 giờ sáng khi ánh sáng tăng. Số lượng ong kiếm ăn giảm mạnh, chỉ khoảng 20–30% so với mùa khô. Nhiều con bay ra nhưng quay lại nhanh chóng vì không tìm được hoa. Tổ trở nên im ắng, thiếu tiếng reo vui của hoạt động bình thường.

Ngoài ra, mình quan sát thấy ong kiếm ăn trở về với bọng mật gần như trống rỗng hoặc chỉ có một ít nước. Phấn dính trên chân ít hơn, đôi khi không có. Đàn giảm khả năng tích trữ, và nếu kéo dài sẽ dẫn đến suy kiến, đặc biệt ở những tổ nhỏ dưới 10 nghìn con.

Nguyên nhân suy kiếm ăn ở vùng cao

Ở Tà Đùng, mưa kéo dài khiến bầu trời u ám, ánh sáng yếu đáng kể. Ong dú phụ thuộc rất lớn vào ánh sáng để định hướng và tìm kiếm. Khi ánh sáng yếu, ong không thể bay xa được, bán kính kiếm ăn bình thường 300–500m bị thu hẹp còn 100–200m. Hơn nữa, hoa rừng tự nhiên và cà phê cũng giảm hoa khi mưa, muồng và cây bụi không đủ cung cấp thức ăn cho toàn bộ đàn.

Nhiệt độ ban đêm se lạnh, thường 15–18°C, khiến ong chậm lên hoạt động vào sáng hôm sau. Độ ẩm cao 80–90% trong tổ tạo môi trường không thuận lợi cho ong. Đàn phải dùng năng lượng để điều chỉnh ẩm độ thay vì tích trữ mật, dẫn đến suy kiếm ăn kéo dài.

Cách kích thích đàn phục hồi hoạt động

Người nuôi cần can thiệp kịp thời để giữ đàn sống khỏe. Trước tiên, mình cung cấp thêm nước đường loãng (1 phần đường : 1 phần nước) để bổ sung năng lượng. Đặt bát nước đường gần lối vào tổ, ong dú sẽ tìm thấy và mang vào nhanh chóng. Cách này giúp đàn duy trì hoạt động mà không phải bay xa kiếm ăn.

Thứ hai, điều chỉnh vị trí tổ để tối đa hóa ánh sáng. Mình dịch chuyển tổ ra vị trí có ánh sáng tự nhiên nhất, tránh che phủ quá nhiều. Nếu có thể, dịch tổ lên cao hơn để tránh ẩm độ quá cao từ mặt đất. Vào những ngày mưa tạnh, mở miệng tổ để ong bay ra, điều này rất quan trọng vì ong chỉ bay khi có cơ hội.

Thứ ba, tìm kiếm và bảo vệ các nguồn hoa thay thế. Ở Tà Đùng, cây bụi mọc dưới tán rừng vẫn hoa vào mùa mưa. Mình khảo sát khu vực xung quanh trại, nhận diện những cây hoa còn nở rải rác. Nếu có cơ hội, trồng thêm cây hoa mùa mưa như các loài mật ong thích gần trại để ong dễ tiếp cận. Điều này yêu cầu thời gian dài nhưng rất hiệu quả.

Quản lý đàn trong mùa khó khăn

Trong giai đoạn suy kiếm ăn, mình giảm tần suất kiểm tra tổ để không làm ong mất tập trung. Chỉ kiểm tra khi cần thiết, và rút ngắn thời gian. Tránh mở tổ vào những ngày mưa hoặc ánh sáng rất yếu vì ong sẽ hoảng loạn và mất thêm năng lượng.

Nếu đàn quá yếu, mình xem xét sáp nhập với tổ khác để tập trung sức lực. Tổ nhỏ dưới 5 nghìn con vào mùa mưa rất khó sống sót, sáp nhập giúp tăng cơ hội. Tuy nhiên, cần chọn thời điểm thích hợp và làm từ từ để tránh xung đột.

Câu hỏi thường gặp