Đàn ong dú yếu sau mưa dài: cách phục hồi ở Tà Đùng

Mưa dài làm đàn ong chậm phục hồi

Ở Tà Đùng, mùa mưa từ tháng 5 đến 10 là thời gian khó khăn nhất với ong dú. Người nuôi thấy rõ ràng đàn hoạt động chậm, ong bay kém, tỷ lệ ong non thoát ra còn thấp. Nguyên nhân chính là sương mù dày, nhiệt độ ban đêm xuống 15–18°C, độ ẩm cao trên 80%, nên ong ở trong tổ nhiều hơn, lấy mật từ hoa rừng cũng ít vì thời tiết xấu.

Ngoài ra, khi mưa kéo dài, chênh lệch nhiệt ngày đêm ở vùng cao 700–900m rất lớn. Ban ngày ấm lên 22–25°C nhưng tối lại rơi xuống dưới 18°C. Sự thay đổi này làm ong căng thẳng, tiêu tốn năng lượng để giữ ấm tổ. Đàn vốn chỉ vài chục nghìn con ở ong dú, nên sức chịu đựng không bằng ong mật. Kéo dài thêm vài tuần, tổ bắt đầu lộ dấu hiệu yếu.

Nhận biết tổ yếu trong điều kiện mưa

Mình kiểm tra đàn hàng tuần trong mùa mưa để phát hiện sớm. Tổ yếu có những dấu hiệu rõ: ong bay ra ít, chủ yếu bay vào lấy nước hoặc ít cỏi ngoài; bên trong nghe tiếng ong yếu ớt, không sôi nổi như tổ khỏe; lỗ vào tổ có kiến rừng hoặc côn trùng rình, vì ong không đủ sức đuổi. Cửa tổ có dấu mốc hoặc sương tụ nước, đó là dấu hiệu ẩm ướt quá mức.

Ngoài ra, nếu mở cửa tổ ra (nhẹ nhàng, tránh làm ong sợ), thấy ong tập trung ở một góc, không lan tỏa khắp tổ, và không thấy ấu trùng non hoặc ít ấu trùng, thì tổ đang suy. Chúa có thể còn, nhưng năng suất đẻ giảm vì điều kiện xấu.

Cách phục hồi đàn trong mưa dài

Người nuôi không nên chuyển chỗ đàn vội vàng trong mưa vì gây thêm stress. Thay vào đó, mình cải thiện môi trường tổ: đặt tổ ở nơi thoáng khí hơn, tránh sương mù dày; dùng vật liệu ngoài cách ẩm như lá khô hoặc sợi dừa quanh tổ; mở cửa tổ hẹp hơn để giảm thất thoát nhiệt nhưng vẫn lưu thông không khí.

Nếu mưa quá lâu và đàn quá yếu, người nuôi có thể gộp hai tổ yếu lại thành một tổ. Chọn tổ chúa khỏe hơn, đặt cạnh tổ yếu kia, rồi từ từ dịch chuyển ong từ tổ yếu sang tổ khỏe qua một lỗ nhỏ hoặc dùng hút nhẹ. Sau khi gộp, chỉ nuôi một chúa, loại bỏ chúa yếu hoặc chúa phụ nếu có.

Hỗ trợ dinh dưỡng khi nguồn hoa ít

Mùa mưa, hoa rừng cũng ít ra, ong lấy mật từ cây muồng và cà phê còn lâu. Người nuôi nên chuẩn bị nước đường loãng (1 phần đường : 2 phần nước) để cho ong uống. Đặt bát nước đường gần tổ nhưng không để trực tiếp trong tổ vì gây ẩm. Cách này giúp ong có năng lượng giữ ấm và tiếp tục đẻ con.

Không nên lấy mật từ tổ yếu trong mùa mưa vì ong cần mật để sống sót. Chờ đến mùa khô tháng 11–4, khi đàn phục hồi và nguồn hoa dồi dào hơn, mới lấy mật. Nếu tổ yếu kéo dài hơn 2–3 tuần không khỏi, người nuôi cần chuẩn bị tâm lý buông đàn để tránh lãng phí công sức.