Mối và ẩm mốc thùng ong dú vùng cao Tà Đùng

Ai từng ngủ lại một đêm ở vùng hồ Tà Đùng sẽ nhớ cảnh sáng ra sương phủ trắng mặt nước, mái nhà ướt đẫm tới gần trưa mới ráo. Cái ẩm ấy rất đẹp với người đi chơi, nhưng với thùng ong dú đặt quanh rẫy thì là phép thử dai dẳng: gỗ hút hơi nước đêm này qua đêm khác, đến cuối mùa mưa dài thì mốc đã lan vào trong lúc nào không hay.

Còn mối thì vùng đất đỏ cao nguyên chẳng thiếu. Gốc cà phê chết, cọc tiêu mục, đống cành khô sau mùa tỉa đều là chỗ mối sinh sôi, và một chiếc thùng gỗ kê sát đất là món ăn tiếp theo của chúng.

Ẩm ở vùng cao khác ẩm ở đồng bằng chỗ nào

Ở đồng bằng, ẩm thường đi theo trận mưa và rút khi trời nắng. Trên cao nguyên, ngoài mưa còn có sương. Đêm lạnh làm hơi nước đọng lên mọi bề mặt, kể cả mặt trong nắp thùng khi bên trong tổ ấm hơn bên ngoài. Vì vậy có những thùng không hề bị dột mà mở ra vẫn thấy nắp lấm tấm nước.

Đàn ong dú khoẻ tự xử lý được một phần bằng cách quạt gió và giữ tổ kín. Đàn yếu hoặc thùng quá rộng so với đàn thì không đủ sức, phấn dự trữ ở góc lạnh sẽ lên mốc trước tiên.

Việc theo từng mùa ở Tây Nguyên

Mùa mưa: giữ khô là chính

• Làm mái che rộng hơn thân thùng để mưa gió tạt ngang không vào cửa tổ.
• Không mở thùng trong những ngày mưa dầm hay sáng sương mù dày; đợi buổi trưa có nắng.
• Đào rãnh nhỏ phía trên dốc để nước mặt chảy vòng qua, không chảy xuyên qua chân kê.
• Thu nhỏ khoảng trống trong thùng nếu đàn yếu, để tổ giữ ấm và khô dễ hơn.

Chuyển mùa: nhìn lại sau mấy tháng ướt

Khi mưa thưa dần, chọn những ngày nắng ráo để kiểm kỹ. Đây là lúc dễ thấy hậu quả của cả mùa: nắp mục một chỗ do nước nhỏ từ tán cây, đáy có vệt mốc, chân kê gỗ đã có đường đất mối. Ghi lại thùng nào cần sửa, thùng nào cần thay.

Mùa khô: thời điểm chuyển thùng

Trời khô, gió nhiều, gỗ mới phơi nhanh khô. Đây là lúc thuận để chuyển đàn từ thùng bị mối hoặc mốc nặng sang thùng mới, vì đàn có cả mùa khô để ổn định trước khi mưa trở lại.

Kê thùng trên đất dốc đất đỏ

Thùng nên kê cao cỡ ngang hông để vừa dễ kiểm tra vừa xa hơi ẩm mặt đất. Trên đất dốc, chân phía dưới dốc sẽ dài hơn, nhớ kê cho thùng thật bằng và chắc để gió lớn đầu mùa mưa không làm nghiêng đổ. Muốn đọc thêm về chọn chỗ và dời đàn an toàn, bạn xem chuyên mục Bảo vệ & di chuyển đàn.

Dọn rẫy quanh chỗ đặt thùng

Mối không tự nhiên xuất hiện ở chân thùng; chúng đến từ chỗ có gỗ mục gần đó. Trước mùa mưa, dọn sạch trong vòng vài bước chân quanh thùng: gốc cà phê chết, cọc tiêu bỏ, cành tỉa chất đống, ván cũ. Không cần làm trọc đất, vẫn để cỏ thấp giữ đất, chỉ bỏ những thứ bằng gỗ đang mục.

Nếu dùng thuốc trừ mối cho vườn, đừng rải sát chân thùng ong. Chặn mối bằng chân kê không phải gỗ và bằng việc dọn chỗ trú vẫn an toàn hơn cho đàn.

Thùng và giống quen khí hậu vùng cao

Đàn ong dú quen nắng ấm vùng thấp khi đưa lên cao cần thời gian thích nghi với sương và lạnh, và thùng gỗ dày, khô, kín khe sẽ giúp nhiều. Trước khi mở rộng số thùng, nên tham khảo thêm chuyên mục Tổ giống vùng cao. Nếu cần tổ giống, mật ong dú, các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi hay hộp quà mật, bạn có thể tham khảo trại ong dú Ong Quý tại ongquy.com; nhớ hỏi kỹ về việc vận chuyển đàn lên vùng cao và thời điểm nên nhận đàn. Người nuôi trong vùng cũng có thể trao đổi tổ, mật với nhau qua chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp