Ong dú mất nguồn thức ăn sau mưa dài: xử lý tại Tà Đùng

Dấu hiệu đàn mất thức ăn sau mưa dài

Ở Tà Đùng, mùa mưa từ tháng 5 đến 10 kéo dài và khiến hoa rừng tàn sớm hơn năm bình thường. Mình nhận thấy khoảng tháng 7–8, khi mưa liên tục, ong dú không bay kiếm được, lòng tổ dần trống vì ong tiêu thụ mật dự trữ. Dấu hiệu rõ nhất là hoạt động ở lối vào giảm đáng kể, ong bay chậm chạp, và nếu mở tổ sẽ thấy bọng sáp mật ít hơn bình thường.

Khi đàn bắt đầu yếu vì đói, ong không còn sức để bảo vệ tổ, kiến rừng dễ xâm nhập hơn. Mình cũng thấy ong bỏ một số bọng sáp để tập trung nguồn lực vào những bọng còn lại. Đây là tín hiệu cần can thiệp ngay để tránh mất đàn hoàn toàn.

Cách hỗ trợ thức ăn mà không làm ong phụ thuộc

Mình không cho ong đường trắng hay nước đường quá sớm, vì điều đó làm ong biếng kiếm ăn tự nhiên khi hoa lại nở. Thay vào đó, mình chỉ cho thêm mật hoặc mật lẫn phấn hoa khi đàn thực sự kiệt quệ. Cách làm là bỏ một chút mật vào cốc nhỏ, đặt gần lối vào tổ, để ong tự lấy. Điều này giúp ong sống qua những ngày mưa dài mà không tạo thói phụ thuộc.

Ở Tà Đùng, sau những đợt mưa ngắt quãng, hoa muồng và cây bụi rừng lại nở, nên mình chỉ hỗ trợ tạm thời từ 1–2 tuần. Nếu cho quá nhiều, ong sẽ không tìm kiếm thức ăn ngoài tự nhiên, và khi mùa khô đến, đàn sẽ yếu vì không quen kiếm ăn độc lập.

Tạo điều kiện để ong tích trữ nhanh hơn

Mình thấy trong những ngày hoa nở giữa mùa mưa, ong cần được tạo điều kiện tốt nhất để tích trữ mật nhanh. Đầu tiên, đảm bảo tổ khô ráo. Ở vùng lạnh và ẩm như Tà Đùng, mình đặt tổ trên chân cao, có thoáng khí tốt, tránh gió mạnh nhưng để nước mưa không tích trong tổ. Lối vào phải sạch, không bị tắc bởi rác hoặc côn trùng chết.

Thứ hai, giảm thiểu sự xáo trộn. Mình không mở tổ thường xuyên trong mùa mưa vì mỗi lần mở, nhiệt độ trong tổ giảm, ong mất năng lượng để ấm lại. Chỉ mở tổ khi thực sự cần thiết, ví dụ để kiểm tra tình trạng chúa hoặc xử lý kiến xâm nhập.

Quyết định buông hay giữ đàn yếu

Có những năm, dù cố gắng hỗ trợ, đàn vẫn quá yếu để sống qua mùa khô tiếp theo. Mình đã từng gặp tình huống đàn chỉ còn vài nghìn con vào tháng 10, không đủ sức để tích trữ mật cho mùa khô se lạnh từ tháng 11 đến 4. Lúc đó, quyết định buông đàn là cách tốt nhất, thay vì để ong chết dần từ từ. Mình cho ong bay ra, để chúng tìm kiếm hoặc hợp nhất với đàn khác nếu có.

Nếu đàn còn khoảng 10.000–15.000 con vào cuối mùa mưa, mình vẫn giữ lại với hy vọng sẽ phục hồi. Nhưng nếu chỉ còn 3.000–5.000 con, khả năng sống qua mùa khô rất thấp, và buông đàn là lựa chọn thực tế hơn.

Câu hỏi thường gặp