Ong dú mùa đông ở Tà Đùng: giữ ấm và duy trì đàn khi lạnh kéo dài

Tính chất mùa đông ở Tà Đùng và ảnh hưởng đến ong dú

Mùa đông từ tháng 11 đến tháng 4 ở vùng cao Tà Đùng, Đắk Nông không phải mùa ngủ đông như ở vùng ôn đới. Thay vào đó, ong dú chuyển sang trạng thái hoạt động chậm lại, nhóm lại gần nhau để giữ ấm, tiêu thụ mật từ từ. Nhiệt độ ban đêm giảm xuống 10–15°C, chênh lệch với ngày có thể 15–20°C, đây là áp lực lớn với loài nhiệt đới này.

Mình nuôi ở độ cao 700–900m, gió rừng về đêm rất mạnh, làm mất nhiệt tổ nhanh. Nếu không chuẩn bị tốt, đàn suy yếu, tiêu thụ mật quá nhanh hoặc bỏ tổ khi thấy lạnh kéo dài. Đó là lý do mình phải thay đổi cách quản lý từ tháng 9 trở đi.

Chuẩn bị tổ trước mùa đông

Tháng 9–10, mình kiểm tra từng tổ: đếm sức đàn, đánh giá mật dự trữ. Đàn phải có ít nhất 8.000–12.000 con để vượt qua mùa, nếu yếu hơn thì ghép với đàn khác hoặc cho bổ sung thức ăn sớm. Tổ phải có mật trong bọng sáp đủ, tính khoảng 0,5 lít trở lên mỗi tổ để ăn dần.

Mình dịch chuyển tổ từ vị trí ven hồ (nơi gió mạnh) vào sâu hơn gần rừng, nơi cây che chắn gió tự nhiên. Bố trí tổ theo hướng tây nam, tránh gió bắc đông thổi trực tiếp. Nếu tổ nào có lỗi hở, mình dùng lá cọ khô hoặc sợi dừa nhồi kín quanh, không bịt kín hoàn toàn để ong không bị ngạt.

Giữ ấm và quản lý thức ăn

Cách hiệu quả nhất mình thử là quấn khăn vải mỏng hoặc lá cọ xung quanh thân tổ, để 2–3cm khoảng trống giữa vỏ và lớp bọc để lưu thông khí. Không dùng ni lông kín vì ong dú cần thở, nước tích tụ sẽ gây hại. Mình cũng nâng tổ cao hơn 10cm khỏi đất để tránh ẩm từ mặt đất vào.

Về thức ăn, từ tháng 10 mình kiểm tra mỗi 2 tuần một lần. Nếu thấy mật ít, mình cho bổ sung đường nước (đường trắng + nước sạch 1:1) vào bình nhỏ, đặt gần cửa tổ. Ong dú sẽ tự uống khi cần. Tránh cho quá nhiều một lúc vì ong không dùng hết thì mất, dễ mốc. Lượng đường từ 100–300ml mỗi lần, tùy sức đàn.

Theo dõi đàn qua mùa

Mỗi tuần 1–2 lần, mình quan sát từ xa: có ong bay ra quanh tổ không, cửa tổ có sạch không. Nếu thấy ong nằm chết quanh tổ nhiều, đó là dấu hiệu lạnh quá hoặc thiếu thức ăn. Mình sẽ bổ sung đường nước ngay hoặc che chắn thêm.

Tránh mở tổ kiểm tra kỹ lưỡng vì làm ong mất ấm và tiêu tốn mật. Chỉ mở khi thật cần thiết. Vào cuối tháng 3, khi thời tiết ấm dần, mình từng chút một tháo lớp bọc để ong quen dần với không khí ngoài.

Kinh nghiệm 10 năm ở Tà Đùng cho thấy, nuôi ong dú mùa đông không khó nếu chuẩn bị sớm. Chìa khóa là bảo vệ nhiệt, đủ thức ăn, và kiên nhẫn không quấy rầy đàn. Những năm mình làm tốt các điều trên, tất cả tổ đều vượt qua, sẵn sàng cho mùa hè năm sau.

Bảng quản lý mùa đông cho vùng cao Tà Đùng

Câu hỏi thường gặp