Kiến rừng vào mùa mưa: bảo vệ tổ ong dú ở Tà Đùng

Mùa mưa ở Tà Đùng kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, thời kỳ kiến rừng hoạt động mạnh nhất trong năm. Những chú kiến này tìm kiếm thức ăn, và tổ ong dú với mật, phấn hoa và ấu trùng là nguồn cấp dưỡng quý giá. Mình nuôi ong ở độ cao 700–900m ven hồ và rừng, nơi kiến rừng rất phong phú, nên phòng chống kiến là công việc không thể bỏ qua trong mùa mưa.

Nhận biết kiến rừng tấn công tổ ong dú

Kiến rừng ở vùng này thường có kích thước nhỏ nhưng hoạt động theo đàn, có thể xâm nhập vào tổ từ lỗ thông gió hoặc khe hở. Dấu hiệu kiến vào tổ là ong dú trở nên bồn chồn, bỏ thức ăn, hoặc mình thấy kiến bò trên bề mặt tổ và trong các bọng sáp mật. Ở Tà Đùng, khi mưa dài, kiến rừng tích cực hơn vì chúng tìm nơi khô ráo để trú ẩn, và tổ ong dú là lựa chọn lý tưởng. Ong dú không đốt như ong mật Apis, nên chúng chỉ có thể tự vệ bằng bu và cắn nhẹ, không đủ để chống lại đàn kiến rừng.

Mình nhận thấy kiến rừng tấn công tổ thường xảy ra vào chiều tối hoặc đêm khi ong dú kém hoạt động. Trong những ngày mưa liên tục, kiến càng nhanh chóng xâm nhập. Nếu không xử lý sớm, đàn ong dú sẽ bỏ tổ hoặc suy yếu nhanh chóng, đặc biệt là các tổ nhỏ hoặc tổ yếu sau mùa đông se lạnh.

Cách bảo vệ tổ từ vị trí đặt tổ

Vị trí đặt tổ là yếu tố quan trọng đầu tiên. Mình đặt tổ trên các giá gỗ cao khoảng 1,2–1,5m so với mặt đất, tránh chạm trực tiếp vào cây, cỏ hoặc bụi rậm. Kiến rừng thường leo từ mặt đất lên, nên giữ khoảng cách tối thiểu với thực vật xung quanh là cách đơn giản và hiệu quả. Ở Tà Đùng, mặc dù rừng rậm, mình vẫn dọn sạch khu vực xung quanh tổ mỗi tuần một lần, loại bỏ lá rụng, cỏ mọc cao để kiến không có đường vào.

Ngoài ra, mình tránh đặt tổ trong bóng tối sâu hay nơi ẩm ướt kéo dài, vì kiến rừng thích môi trường ẩm. Ở trại, những tổ đặt ở nơi có ánh sáng gián tiếp vào buổi sáng và chiều lạnh se của đêm có ít kiến tấn công hơn. Mình cũng không để tổ chạm vào tường hoặc cây lớn, vì đó là cầu nối dễ dàng cho kiến.

Phương pháp bảo vệ không dùng hóa chất

Mình sử dụng các phương pháp tự nhiên để bảo vệ ong dú. Cách đơn giản nhất là dùng nước hoặc dầu thực vật quanh chân giá gỗ. Mình rải một vòng dầu cọ hoặc dầu dừa quanh chân giá, hoặc để một bát nước sâu quanh chân giá để kiến không thể vượt qua. Phương pháp này cần kiểm tra và làm lại sau mỗi cơn mưa lớn, nhưng rất an toàn với ong dú.

Một cách khác là dùng vôi bột hoặc tro trắng rải quanh chân giá. Kiến rừng không thích bề mặt khô ráo và bị kích ứng bởi vôi, nên chúng thường né tránh. Mỗi 2 tuần, mình làm lại lớp vôi khi mưa rửa trôi. Ở mùa mưa tháng 5–10, công việc này phải thực hiện thường xuyên, nhưng nó giúp giảm áp lực kiến lên tổ một cách đáng kể.

Mình cũng kiểm tra tổ thường xuyên, khoảng 3–4 ngày một lần vào buổi sáng sớm khi kiến chưa hoạt động mạnh. Nếu phát hiện kiến vào tổ, mình sẽ bỏ nước sạch vào khe hở để kiến rút lui, rồi bịt khe bằng lá hoặc mô vải tự nhiên. Không dùng keo hay chất hóa học vì sợ ảnh hưởng đến ong dú.

Theo dõi đàn ong dú trong mùa mưa

Trong mùa mưa, mình tăng tần suất theo dõi đàn lên mỗi 3 ngày. Ngoài kiến, mưa dài cũng làm ong dú chậm hoạt động, nên cần chắc chắn rằng đàn có đủ thức ăn. Nếu thấy đàn thiếu thức ăn, mình sẽ bổ sung hoa hoặc nước mật loãng. Đồng thời, kiểm tra xem có dấu hiệu kiến hay các loài côn trùng khác xâm nhập không.

Ở Tà Đùng, các tổ nhỏ (chừng vài nghìn con) dễ bị kiến tấn công hơn các tổ lớn, nên mình ưu tiên bảo vệ chúng trước. Nếu một tổ quá yếu và bị kiến tấn công liên tục, mình sẽ cân nhắc sáp nhập nó với tổ khác hoặc di chuyển nó sang vị trí khác, tránh để nó suy yếu và chết. Điều này giúp bảo tồn đàn ong trong mùa khó khăn.

Câu hỏi thường gặp