Ong dú mùa mưa ở Tà Đùng: giữ đàn khoẻ giữa ẩm và lạnh kéo dài

Mùa mưa ở Tà Đùng kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, với lượng mưa cao, ẩm độ trên 80%, và nhiệt độ ban đêm xuống 15–18°C. Đây là thời kỳ khó khăn nhất cho ong dú, khi đàn phải đối mặt với ba thách thức chính: lạnh kéo dài làm chậm hoạt động, ẩm độ cao dễ gây bệnh, và kiến rừng tấn công mạnh. Mình nuôi ở vùng này hơn 10 năm nên hiểu rõ từng vấn đề.

Kiểm soát ẩm độ trong tổ

Ẩm độ cao là kẻ thù lớn nhất của ong dú mùa mưa. Mình để tổ ở nơi có gió tự nhiên, không kín quá. Các lỗ thông hơi trên thành tổ phải thông thoáng, mình kiểm tra mỗi tuần để chắc chắn không bị tắc lá hoặc bùn. Nếu thấy mốc xuất hiện trong tổ, đó là dấu hiệu ẩm độ quá cao. Mình dùng miếng gỗ lót dưới đáy tổ để nước mưa không tích lại, và nâng tổ cao hơn mặt đất khoảng 30–40 cm để thoát nước tốt hơn.

Trong thời gian mưa liên tục, mình che nắng phía trên tổ bằng mái lợp hoặc tấm nhựa, nhưng vẫn để khoảng hở để không khí lưu thông. Điều này giúp giảm ẩm độ bên trong mà không làm đàn bị tê lạnh hoàn toàn. Mình cũng tránh đặt tổ ở vùng thấp, nơi nước mưa chảy tập trung.

Giữ ấm cho đàn khi lạnh kéo dài

Lạnh ban đêm vào mùa mưa khiến ong dú chậm kiếm ăn và tiêu tốn năng lượng dự trữ. Mình để tổ ở nơi có ánh nắng sáng sớm, thường hướng đông nam, để ong có thể bay ra sớm và hoạt động khi trời ấm. Buổi chiều, mình che phía tây để tránh gió lạnh từ rừng cao.

Nếu đàn quá yếu, mình dùng miếng vải mỏng che quanh tổ vào ban đêm, nhưng phải tháo sớm vào sáng hôm sau. Cách này giúp giữ nhiệt độ ổn định mà không gây ẩm ướt. Mình cũng đảm bảo đàn có đủ thức ăn dự trữ—nếu mật không đủ, mình cho thêm đường hoặc mật từ đàn khác (từ đàn mạnh) để đàn yếu có năng lượng vượt qua giai đoạn này.

Phòng chống kiến rừng hiệu quả

Mùa mưa là mùa cao điểm hoạt động của kiến rừng ở Tà Đùng. Chúng tấn công tổ ong dú để lấy mật và ấu trùng. Mình dùng cách đơn giản nhất: bồn nước dưới chân tổ. Mình đặt một cái bồn nhỏ chứa nước dưới chân đỡ tổ, kiến sẽ không vượt qua được. Nước phải thay mỗi 2–3 ngày để tránh muỗi.

Ngoài ra, mình kiểm tra xung quanh tổ để phát hiện đường mòn của kiến sớm. Nếu thấy kiến bắt đầu vào tổ, mình xóa đường mòn bằng cách quét sạch và đặt bồn nước ngay. Mình tránh dùng hóa chất vì nó ảnh hưởng đến ong dú. Cách tự nhiên mất thời gian hơn nhưng an toàn và hiệu quả lâu dài.

Duy trì nguồn thức ăn mùa mưa

Mưa dài khiến hoa rừng ít ra, ong khó kiếm ăn. Mình theo dõi các cây hoa trong vùng: muồng, cà phê vùng cao, cây bụi ven rừng vẫn nở nhưng không đủ cho tất cả đàn. Nếu thấy đàn yếu và mật trong tổ sắp hết, mình cho thêm đường hoặc mật từ đàn mạnh. Tỷ lệ cho khoảng 1 phần đường với 2 phần nước, để mềm và dễ ăn.

Mình cũng quan sát lúc nào mưa tạm dừng để ong có cơ hội bay ra. Sau những ngày mưa, thường có 1–2 ngày nắng, ong sẽ bay ra tích cực. Mình tránh quấy rầy đàn vào lúc này để chúng tập trung kiếm ăn hết sức.

Câu hỏi thường gặp