Đóng chai mật ong dú vùng cao: chống ẩm, chống sương

Trên cao nguyên quanh Tà Đùng, cái khó khi giữ mật ong dú không nằm ở nóng mà nằm ở ẩm. Sáng ra sương phủ trắng mặt hồ, mái tôn đọng nước; trưa nắng lên hanh; tối lại lạnh. Một chai mật đóng xong mà nắp còn ướt hơi sương, hay rót trong gian bếp đang bốc khói nồi canh, thì phần mật sát miệng chai sẽ loãng ra trước, rồi chua trước.

Mật ong dú vốn đã nhiều nước. Nó lại có xu hướng hút thêm hơi ẩm từ không khí nếu bề mặt mật tiếp xúc với không khí ẩm. Vì vậy ở vùng cao, khâu quan trọng nhất là khoảnh khắc đóng chai và cách giữ cho nắp, miệng chai luôn khô.

Sương, chênh nhiệt và cái nắp chai

Chênh lệch nhiệt độ ngày đêm ở cao nguyên lớn hơn hẳn đồng bằng. Khi đêm xuống, không khí trong chai co lại và lạnh đi. Nếu nắp đóng lúc còn ấm và ẩm, hơi nước trong khoảng trống phía trên sẽ ngưng thành giọt dưới nắp, nhỏ ngược xuống mặt mật. Lặp lại vài chục đêm, lớp mật trên cùng loãng hơn phần dưới, men chỗ đó hoạt động mạnh hơn.

Hai việc nhỏ hạn chế được chuyện này: rót mật gần đầy chai để khoảng trống phía trên thật ít, và đóng chai trong khung giờ hanh khô nhất, thường là từ cuối buổi sáng tới đầu giờ chiều khi sương đã tan hết.

Quy trình đóng chai trong nhà vùng cao

1. Chuẩn bị chai từ hôm trước. Rửa sạch, tráng nước sôi, úp ngược trên rổ thoáng, sáng hôm sau đem phơi nắng thêm. Nắp cũng làm y như vậy, đặc biệt là ron cao su bên trong nắp.
2. Chọn chỗ rót. Gian nhà khô, không phải bếp đang đun. Bếp củi tạo hơi nước và khói, mật sẽ ám mùi khói nếu để mở lâu.
3. Lọc và để lắng. Lọc qua vải sạch, để mật nằm yên trong vật chứa có nắp cho bọt khí nổi lên, rồi mới rót.
4. Rót gần đầy. Chừa một khoảng nhỏ dưới nắp, lau khô miệng chai bằng khăn sạch trước khi vặn.
5. Vặn nắp ngay. Không để chai mở chờ cả mẻ xong mới đóng một lượt.

Cất ở đâu trong nhà vùng cao

Thường mùa khô cao nguyên là lúc mật dễ giữ nhất. Mùa mưa kéo dài, ẩm thấm vào mọi thứ, nên kiểm tra nắp chai mỗi tuần, lau khô nếu thấy đọng nước bên ngoài. Có thể đặt chai trong thùng nhựa có nắp, lót một túi vải đựng gạo rang hoặc than củi khô để hút bớt ẩm.

Mang mật xuống vùng thấp

Nhiều người lên Tà Đùng chơi, mua mật mang về thành phố. Đoạn đường đổ đèo xuống vùng thấp là lúc chai mật đổi môi trường đột ngột: từ mát ẩm sang nóng. Nên:

• Để chai trong thùng xốp hoặc túi giữ nhiệt, không để cốp xe nóng.
• Không mở nắp dọc đường để «nếm thử», vì mỗi lần mở là thêm hơi ẩm.
• Về tới nhà cho ngay vào ngăn mát, mật ở vùng cao quen mát nên xuống phố càng cần lạnh.

Hiểu thêm vì sao mật mùa nắng và mùa mưa khác nhau có thể đọc mục Mùa khô – mùa mưa Tây Nguyên, còn chuyện hoa rừng quanh hồ thì ở mục Rừng Tà Đùng & nguồn hoa.

Nếu muốn có mật ong dú mà chưa nuôi

Mật từ đàn nuôi gần rừng có mùi hoa rất riêng, nhưng không phải lúc nào cũng mua được. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có mật ong dú đóng chai sẵn, hộp quà mật, tổ ong dú giống cho ai muốn thử nuôi, và các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi. Xem tại ongquy.com. Người nuôi muốn trao đổi tổ hay mật với nhau thì có chợ ong dú.

Lưu ý chung: mật ong dú lấy từ đàn nuôi, nhân bằng cách tách đàn. Không nên đi bắt tổ trong rừng, vừa phá đàn tự nhiên vừa khó giữ được tổ.

Câu hỏi thường gặp