Điều gì làm nên vị đậm của mật ong dú cao nguyên Tà Đùng

Ai từng nếm mật ong dú nuôi ven rừng cao nguyên rồi nếm mật ong dú nuôi trong vườn đồng bằng thường nhận ra ngay: mật vùng cao đậm hơn, hương sâu hơn, hậu vị kéo dài hơn. Nhiều người gọi chung là mật rừng và nghĩ rằng phải vào rừng sâu mới có. Thật ra phần lớn cái đậm ấy đến từ ba thứ người nuôi quanh Tà Đùng có trong tay: một mùa khô rõ rệt, một vùng hoa tạp ven rừng, và sự kiên nhẫn chờ mật chín.

Lịch một năm của tổ ong dú vùng cao

Tây Nguyên có mùa mưa và mùa khô tách bạch, khác hẳn kiểu mưa rải rác của đồng bằng. Mùa mưa thường kéo dài từ khoảng tháng 5 đến tháng 10, mưa dầm nhiều ngày, đường đất trơn, ong ít ra. Mùa khô từ khoảng tháng 11 đến tháng 4, trời hanh, ngày nắng ráo, đêm se lạnh. Đây chính là lý do mật vùng cao đậm: trong những tháng khô, mật hoa ong mang về mất nước nhanh hơn và chín kỹ hơn trong bọng.

Chi tiết theo từng tháng có ở mục Mùa khô – mùa mưa Tây Nguyên.

Hoa tạp ven rừng cho hương nhiều lớp

Ở đồng bằng, một vườn thường có vài loại cây chính, mật dễ mang một mùi trội. Quanh Tà Đùng, ong có thể đi từ rẫy cà phê sang mép rừng, sang bờ suối, sang đám cỏ dại ven đường đất. Mỗi nguồn góp một chút, hương mật vì thế nhiều lớp và đậm đà. Đây cũng là lý do mật hai đợt thu trong cùng một năm có thể khác nhau, và khác nhau như vậy là bình thường.

Muốn giữ được nét này, người nuôi nên đặt tổ ở chỗ ong tiếp cận được cả rẫy lẫn mép rừng, thay vì giữa một rẫy chỉ trồng một loại cây. Mục Rừng Tà Đùng & nguồn hoa có ghi các loại hoa đáng để ý quanh vùng.

Chờ bọng chín: thứ quyết định vị đậm

Mật ong dú cất trong các bầu sáp. Bầu mới đầy, chưa đóng nắp, mật còn nhiều nước, vị nhạt và chua gắt. Bầu đã đóng nắp và để thêm một thời gian thì mật cô lại, hương đậm lên, chua dịu đi. Người nuôi vùng cao không thiếu hoa, cái hay thiếu là kiên nhẫn: thấy bầu đầy là muốn thu ngay.

1. Mở nắp thùng nhẹ tay vào buổi sáng khô ráo, không mở khi sương còn đọng hoặc sắp mưa.
2. Chỉ chọn những cụm bầu đã đóng nắp kín, bóp nhẹ thấy chắc chứ không nhão.
3. Để lại cụm bầu gần khu nhộng và một phần dự trữ cho đàn qua mùa mưa sắp tới.
4. Cắt bầu bằng dao sạch, hứng vào thau khô, lọc qua vải sạch rồi đóng chai ngay trong ngày.

Những thứ làm mật vùng cao mất vị

• Thu trong mùa mưa: mật loãng, nhanh lên men, mất hẳn cái đậm của mùa khô.
• Thùng dột, ẩm: hơi nước ngấm vào bầu làm mật nhạt dần ngay trong tổ.
• Rẫy bên cạnh phun thuốc lúc cà phê nở: ong mang về cả thứ không nên có. Thương lượng với chủ rẫy về giờ phun, hoặc chuyển tổ ra xa trong mùa đó.
• Để chai mật trong nhà kho nóng: ngày mùa khô trưa vẫn nắng gắt, mật nên để chỗ mát hoặc ngăn mát.

Về hai chữ mật rừng

Nhiều nơi bán mật rừng là mật từ tổ hoang bị chặt, đục ra khỏi thân cây. Cách đó phá luôn đàn ong và làm vùng rừng nghèo đi. Người nuôi có trách nhiệm không bắt tổ rừng, mà nhân đàn bằng cách tách từ đàn nuôi khoẻ. Mật của đàn nuôi ven rừng, thu đúng lúc, vẫn mang trọn hương rừng mà rừng vẫn còn nguyên.

Muốn có mật ong dú đậm mà chưa nuôi được

Không phải ai cũng có điều kiện đặt tổ ven rừng. Nếu bạn muốn mật ong dú để dùng hay làm quà, hoặc muốn tìm tổ giống đã khoẻ để bắt đầu, trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có mật ong dú, tổ giống, son dưỡng môi làm từ sáp ong dú và hộp quà mật tại ongquy.com. Người nuôi quanh vùng muốn trao đổi tổ, mật với nhau có thể đăng tin trên chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp